Wybory w Serbii 25 października: Vučić kontra lista studencka

Kto kandyduje

Aleksandar Vučić stoi na czele listy „Aleksandar Vučić – Zjednoczona Serbia”, zbudowanej wokół rządzącej Serbskiej Partii Postępowej (SNS), ugrupowania prawicowego. Był prezydentem do 27 września 2026 r. i jest kandydatem listy na premiera. Głównym tematem jej kampanii jest poziom życia.

Lista Studencka – Studenci Zwyciężają wywodzi się z ruchu studenckiego, który od listopada 2024 r. prowadzi protesty przeciwko korupcji. Pierwszym z jej 250 kandydatów jest Ilija Srdanović, kardiolog i profesor medycyny. Jej program koncentruje się na walce z korupcją i przestępczością. Popiera ją kilka partii opozycyjnych, w tym Partia Demokratyczna.

Ivica Dačić, lider Socjalistycznej Partii Serbii (SPS), stoi na czele listy swojej partii i trzech mniejszych ugrupowań. Europejska Serbia, której przewodzą Marinika Tepić i Zdravko Ponoš, skupia proeuropejskie partie opozycyjne. Siedem list reprezentuje mniejszości narodowe.

Jak przebiega głosowanie

Każdy wyborca wybiera jedną listę w jednym okręgu wyborczym obejmującym cały kraj. Wszystkie 250 mandatów rozdziela się między listy proporcjonalnie do liczby zdobytych głosów. Aby uzyskać mandaty, lista musi zdobyć co najmniej 3% oddanych głosów; listy mniejszości narodowych są z tego wymogu zwolnione. Większość to 126 mandatów.

Lokale wyborcze w Serbii i za granicą zostaną otwarte o godz. 07:00 i zamknięte o godz. 20:00 czasu środkowoeuropejskiego. 25 października wybierany jest wyłącznie parlament.

Jak doszło do tego pojedynku

1 listopada 2024 r. na dworcu kolejowym w mieście Nowy Sad zawaliło się betonowe zadaszenie; zginęło 16 osób. W następstwie tej katastrofy wybuchły kierowane przez studentów protesty z żądaniem rozliczenia odpowiedzialnych za korupcję, które trwają od prawie dwóch lat.

9 września 2026 r. Vučić rozwiązał parlament wybrany 17 grudnia 2023 r. i rozpisał wybory, ponad rok przed terminem. Lista Studencka złożyła swoją listę kandydatów 14 września wraz z 69 099 ważnymi podpisami wyborców; wymaganych jest 10 000.

Vučić zrezygnował z urzędu prezydenta 27 września 2026 r. Jego druga kadencja, ostatnia, na jaką pozwala konstytucja, miała się zakończyć w maju 2027 r. Pełniącą obowiązki prezydenta została Ana Brnabić, przewodnicząca parlamentu i była premier.

Co dalej

Republikańska Komisja Wyborcza, która organizuje głosowanie, zatwierdziła 17 list; jedna się wycofała. Komisja zapowiada, że wstępne wyniki zostaną podane w ciągu 24 godzin od zamknięcia lokali wyborczych.

Nowe zgromadzenie musi zebrać się najpóźniej 30 dni po ogłoszeniu ostatecznych wyników. Następnie ma 90 dni na wybór rządu. Jeśli tego nie zrobi, zostaje rozwiązane.

Odrębne wybory nowego prezydenta muszą się odbyć do 27 grudnia 2026 r.