Servische verkiezingen van 25 oktober: Vučić tegenover studentenlijst

Wie doen er mee

Aleksandar Vučić leidt de lijst Aleksandar Vučić – Verenigd Servië, opgebouwd rond de regerende Servische Progressieve Partij (SNS), een rechtse partij. Hij was president tot 27 september 2026 en is de kandidaat-premier van de lijst. De lijst voert campagne met de levensstandaard als thema.

De Studentenlijst – Studenten Winnen komt voort uit de studentenbeweging die sinds november 2024 protesten tegen corruptie leidt. Bovenaan de lijst van 250 kandidaten staat Ilija Srdanović, cardioloog en hoogleraar geneeskunde. Het programma draait om de strijd tegen corruptie en misdaad. Meerdere oppositiepartijen, waaronder de Democratische Partij, steunen de lijst.

Ivica Dačić, leider van de Socialistische Partij van Servië (SPS), voert een lijst aan van zijn partij en drie kleinere partijen. Europees Servië, geleid door Marinika Tepić en Zdravko Ponoš, verenigt pro-Europese oppositiepartijen. Zeven lijsten vertegenwoordigen nationale minderheden.

Hoe de stemming verloopt

Elke kiezer kiest één lijst in één landelijk kiesdistrict. De 250 zetels worden over de lijsten verdeeld naar verhouding van hun stemmenaantal. Een lijst heeft minstens 3% van de uitgebrachte stemmen nodig om zetels te halen; lijsten van nationale minderheden zijn daarvan vrijgesteld. Een meerderheid is 126 zetels.

De stembureaus gaan om 07.00 uur open en sluiten om 20.00 uur Midden-Europese tijd, in Servië en in het buitenland. Op 25 oktober wordt alleen het parlement gekozen.

Hoe de race zover kwam

Op 1 november 2024 stortte een betonnen luifel in bij het treinstation van de stad Novi Sad, waarbij 16 mensen omkwamen. Daarop volgden door studenten geleide protesten waarin verantwoording voor corruptie wordt geëist; ze duren al bijna twee jaar.

Op 9 september 2026 ontbond Vučić het op 17 december 2023 gekozen parlement en schreef hij de verkiezingen uit, meer dan een jaar voordat die gehouden moesten worden. De Studentenlijst diende op 14 september haar lijst in met 69.099 geldige handtekeningen van kiezers; er zijn er 10.000 vereist.

Vučić trad op 27 september 2026 af als president. Zijn tweede termijn, de laatste die de grondwet toestaat, zou in mei 2027 aflopen. Ana Brnabić, de parlementsvoorzitter en oud-premier, werd waarnemend president.

Hoe het verder gaat

De Republikeinse Kiescommissie, die de stemming organiseert, heeft 17 lijsten goedgekeurd; één lijst heeft zich teruggetrokken. Volgens de commissie volgt de voorlopige uitslag binnen 24 uur na sluiting van de stembureaus.

Het nieuwe parlement moet uiterlijk 30 dagen na de bekendmaking van de definitieve uitslag bijeenkomen. Daarna heeft het 90 dagen om een regering te kiezen. Lukt dat niet, dan wordt het ontbonden.

Uiterlijk op 27 december 2026 moeten afzonderlijke verkiezingen voor een nieuwe president worden gehouden.