Wybory w Nowej Zelandii 7 listopada: Luxon kontra Hipkins

Kto kandyduje

Premier Christopher Luxon przewodzi centroprawicowej Partii Narodowej. Partia rozpoczęła kampanię 27 września, przedstawiając dziesięć zobowiązań, wśród nich wzrost gospodarczy, brak nowych podatków i dłuższy płatny urlop rodzicielski.

Chris Hipkins, były premier, przewodzi centrolewicowej Partii Pracy, głównej partii opozycyjnej. Partia Pracy proponuje podatek od zysków kapitałowych ze sprzedaży nieruchomości, z którego miałyby być dofinansowane wizyty u lekarza.

Partia Narodowa rządzi z dwiema mniejszymi partiami: ACT New Zealand, ugrupowaniem klasycznie liberalnym, któremu przewodzi David Seymour, oraz New Zealand First, partią nacjonalistyczną, której liderem jest Winston Peters. W opozycji są także lewicowa Partia Zielonych, której przewodzą Marama Davidson i Chlöe Swarbrick, oraz Te Pāti Māori, partia na rzecz praw Maorysów, którą kierują Debbie Ngarewa-Packer i Rawiri Waititi.

Jak przebiega głosowanie

Każdy wyborca ma dwa głosy: jeden na partię i jeden na kandydata w okręgu lokalnym. Głos na partię decyduje o tym, jaka część ze 120 mandatów przypadnie każdej partii. Aby wejść do parlamentu, partia potrzebuje 5% głosów oddanych na partie lub jednego mandatu w okręgu lokalnym. System ten nosi nazwę mieszanej ordynacji proporcjonalnej (mixed-member proportional), w skrócie MMP.

W okręgach lokalnych, nazywanych „electorates”, obsadza się 71 mandatów; każdy z nich zdobywa kandydat z największą liczbą głosów. Pozostałe 49 obsadza się z list partyjnych. Jeśli partia zdobędzie więcej mandatów w okręgach, niż przysługuje jej na podstawie głosów oddanych na partie, dodaje się mandaty dodatkowe.

Wyborcy muszą być wpisani do rejestru wyborców do 25 października. Inaczej niż w poprzednich wyborach, nie mogą zarejestrować się w dniu głosowania. Głosowanie za granicą rozpoczyna się 21 października, a głosowanie przedterminowe 26 października. 7 listopada lokale wyborcze będą otwarte od godz. 9:00 do 19:00 czasu lokalnego.

Jak doszło do tego pojedynku

Po poprzednich wyborach, które odbyły się 14 października 2023 r., Partia Narodowa utworzyła rząd koalicyjny z ACT i New Zealand First. Termin obecnych wyborów Luxon ogłosił 21 stycznia 2026 r.

Zarówno Partia Narodowa, jak i Partia Pracy rozpoczęły kampanie 27 września w Auckland. Parlament został rozwiązany 1 października. 4 października gubernator generalna Cindy Kiro podpisała formalne zarządzenie o przeprowadzeniu wyborów (writ). Zgłaszanie kandydatów kończy się 8 października w południe.

Partie prowadzą kampanię wokół kosztów życia, gospodarki i usług publicznych. Luxon wykluczył współpracę z Opportunity Party, centrową partią bez mandatów w parlamencie. Peters wykluczył współpracę z Partią Pracy.

Co dalej

Wstępne wyniki są publikowane stopniowo od godz. 19:00 czasu lokalnego 7 listopada. Komisja Wyborcza ogłasza oficjalne wyniki 27 listopada.

Rząd tworzy partia lub grupa partii mająca większość mandatów. Od 1996 r. tylko raz jedna partia samodzielnie zdobyła większość, dlatego ugrupowania zwykle negocjują koalicję lub umowę o poparciu. Po wyborach w 2023 r. Luxon został zaprzysiężony na premiera 27 listopada 2023 r.